Caterina Reclaimed: A Monumental Frieze from the Cornaro Family Palace to the CVAR – Costas & Rita Severis Foundation
Διάλεξη του Δρ Γεώργιου Ε. Μάρκου – 19 Μαρτίου 2026, 18:30
Μια εξαιρετική σειρά πέντε πινάκων, που αφηγούνται τη ζωή της Αικατερίνης Κορνάρο (1454-1510), της τελευταίας βασίλισσας της Κύπρου, αποτελεί το ιδιαίτερο σημαντικό πρόσφατο απόκτημα του Iδρύματος Kώστα και Ριτας Σεβέρη. Το σπάνιο αυτό σύνολο, μεγάλης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, προσφέρει νέα και ουσιαστικά δεδομένα για τον τρόπο με τον οποίο συγκροτήθηκε εικαστικά η ταυτότητα και διαμορφώθηκε η υστεροφημία της Αικατερίνης Κορνάρο. Στις 19 Μαρτίου 2026, ο Δρ Μάρκου θα παρουσιάσει τα έργα αυτά για πρώτη φορά στο κοινό, σε ειδική διάλεξη αφιερωμένη στο ιστορικό πλαίσιό τους, την καλλιτεχνική σημασία τους και τις πολιτικές προεκτάσεις τους.
Μέλος της ισχυρής βενετικής οικογένειας των Κορνάρων, η Αικατερίνη ανακηρύχθηκε βασίλισσα της Κύπρου το 1474, σε μια περίοδο έντονης πολιτικής ρευστότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η βασιλεία της σημαδεύτηκε από διαρκείς διπλωματικές πιέσεις και γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, που κορυφώθηκαν με την παραίτησή της το 1489, όταν η Κύπρος περιήλθε στον έλεγχο της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας. Η πορεία της ζωής της, ισορροπώντας ανάμεσα στην άσκηση εξουσίας και την επιβεβλημένη θυσία, κατέστη εμβληματική τόσο της βενετικής αυτοκρατορικής στρατηγικής όσο και των ευρύτερων δυναστικών διεργασιών στον μεσογειακό κόσμο.
Οι πέντε νεοαποκτηθέντες πίνακες συνιστούν μια ανακάλυψη εξαιρετικής σημασίας: πρόκειται για την πρώτη, σχεδόν, ολοκληρωμένη μνημειακή αφηγηματική ζωφόρο που απεικονίζει κομβικά επεισόδια από τη ζωή της τελευταίας βασίλισσας της Κύπρου. Γνωστή από σύγχρονες πηγές ως ένα διακοσμητικό σύνολο σε ένα εκ των παλατιών της οικογένειάς της στη Βενετία, η ζωφόρος θεωρείτο για μεγάλο διάστημα χαμένη ή διασκορπισμένη. Η επανεμφάνισή της ως ολότητα αναδιαμορφώνει ουσιαστικά την κατανόηση μας για τον τρόπο με τον οποίο η εικόνα της βασίλισσας της Κύπρου κατασκευάστηκε, προβλήθηκε και αξιοποιήθηκε στο πλαίσιο της βενετικής κοινωνίας. Ειδικότερα, πέρα από μια απλή διακοσμητική επιλογή, το σύνολο αυτό συγκροτήθηκε ως ένα ισχυρό πρόγραμμα δυναστικής αυτοπροβολής. Μέσα από τη μνημειακή ανάδειξη της βασιλείας της Αικατερίνης σε μια κρίσιμη στιγμή της μεσογειακής γεωπολιτικής, η οικογένεια Κορνάρο μετέτρεψε τη βασιλική βιογραφία σε μέσο εικαστικής έκφρασης. Τοποθετημένοι στο παλάτι των Κορνάρων, οι πίνακες εξέπεμπαν κύρος, νομιμοποίηση και εγγύτητα προς την κυρίαρχη εξουσία, μετατρέποντας την προσωπική ιστορία σε ένα διαρκές πολιτικό κεφάλαιο και εντάσσοντας το οικογενειακό γόητρο στη μεγάλη αυτοκρατορική αφήγηση της Βενετίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στη διάλεξή του, ο Δρ Μάρκου θα παρουσιάσει τα έργα και θα αναλύσει τη δομή της αφήγησής τους, το εικονογραφικό πρόγραμμά τους και τα υφολογικά χαρακτηριστικά τους στο ευρύτερο πλαίσιο της βενετικής καλλιτεχνικής παραγωγής του 16ου αιώνα. Θα εξετάσει ακόμα τον τρόπο με τον οποίο η ζωφόρος συγκροτεί την έννοια της βασιλικής εξουσίας μέσα από χειρονομίες, σύνθεση και συμβολικές λεπτομέρειες, καθώς και το πώς πραγματεύεται ζητήματα ισχύος, διπλωματίας, παραίτησης και μνήμης. Παρουσιάζοντας τα πρώτα ερευνητικά πορίσματα σχετικά με ζητήματα απόδοσης, εργαστηριακής πρακτικής και στρατηγικών πατρωνίας, θα διερευνηθούν οι ιστορικές συνθήκες υπό τις οποίες το σύνολο αυτό σχεδιάστηκε και εκτέθηκε. Η διάλεξη θα ολοκληρωθεί με την παρουσίαση μελλοντικών κατευθύνσεων έρευνας - από την αρχειακή έρευνα και την τεχνική ανάλυση έως τις προτεραιότητες συντήρησης - ανοίγοντας νέες προοπτικές για τη μελέτη της συνάντησης τέχνης, πολιτικής και δυναστικής ταυτότητας μεταξύ Βενετίας και Κύπρου.
Η εκδήλωση προσφέρει σε ερευνητές, φοιτητές και στο ευρύτερο κοινό μια σπάνια ευκαιρία να γνωρίσουν τα έργα αυτά σε ένα πρώιμο στάδιο της επιστημονικής επανεκτίμησής τους. Μέσα από την επανεξέταση της μορφής και της εικαστικής συγκρότησης της Αικατερίνης Κορνάρο, η διάλεξη προτείνει μια νέα ανάγνωση της σχέσης τέχνης, εξουσίας και ιστορικής μνήμης.
Διάλεξη στα Αγγλικά στις 19 Μαρτίου 2026 στις 18:30 (CVAR - Severis Foundation)
Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλούμε επικοινωνήστε info@severis.org, τηλ 22300994
Βιογραφικό:
Ο Γεώργιος Ε. Μάρκου είναι Επίκουρος Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Τμήμα Καλών Τεχνών του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου. Η διδακτορική διατριβή του από το Πανεπιστήμιο του Cambridge το 2018, είχε ως θέμα τους Κύπριους παραγγελιοδότες της τέχνης στη Βενετία της Αναγέννησης: η έρευνα αυτή, η οποία τους επανατοποθετεί στο ευρύτερο αφήγημα της Ανατολικής Μεσογείου και της βενετικής αναγεννησιακής τέχνης, αποτελεί τη βάση της επικείμενης μονογραφίας του, η οποία αναμένεται το 2026. Στη συνέχεια διετέλεσε μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Princeton (2018-19), στη Βρετανική Σχολή της Ρώμης (2019-21) και στο Πανεπιστήμιο του Cambridge (2021-23). Έχει δημοσιεύσει εκτενώς για τη βενετική τέχνη· το άρθρο του για τους Θριάμβους του Πετράρχη του ζωγράφου Bonifacio de’ Pitati υπήρξε η πρώτη μελέτη που εισήγαγε τους Κύπριους παραγγελιοδότες της Αναγέννησης στον διεθνή ακαδημαϊκό διάλογο, ενώ στις προσεχείς δημοσιεύσεις του περιλαμβάνονται μελέτες για τα ελληνικά marginalia του El Greco, καθώς και νέα έρευνα για τον Jusepe de Ribera και την Artemisia Gentileschi.